Uykuya Direnen Bebek/Çocuk için Ne Yapmalı?

Uykuya direnen bebek, çocuk içi ne yapmalı birçok annenin büyük sorunlarından biridir. Uykuya direnme bebeklerde ve çocuklarda çok sık görülen bir sorundur.

Sebebi tam olarak şudur denilemese de duruma bir de onların gözünden bakmak gerekiyor. Uykuya direnme vakalarında anne babanın yaklaşımı, çocuğa karşı sergilenen davranışlar da büyük önem taşıyor.

Uykuya direnme konusunda 2 yaş dönüm noktası gibidir. Bebeklikten çocukluk çağına yavaşça geçiş yapan çocuklar, sadece uyku değil; hayatın pek çok alanında yıpratıcı bir sürece girmektedir. Bu nedenle uyku konusundaki sorunların birçoğu 2 yaş civarında görülür. Bu süreç en iyi şekilde atlatılmazsa çocuğun uyku bozuklukları uzun yıllar devam edebilir.

Uykuya direnme problemi farklı biçimlerde görülebilir. Çocuk yatağa gitmek istemiyor olabilir ya da yatağına yattıktan sonra uykuya dalma süresini farklı direnişler göstererek uzatabilir. Böyle zamanlarda çocuğun tepkilerini, uykusunun geldiği saatleri, uykuyu ötelemek için hangi davranışlarda bulunduğunu, onu rahatlatan aktiviteleri not almalı ve kendinize bir plan hazırlamalısınız.

Uykuya Direnmenin Sebepleri

Çocuğun uykuya direnmesinin altında yatan pek çok sebep olabilir. İyi gözlem yapan aileler, bu nedenleri kolaylıkla tespit edebilirler. Nedenler tespit edilebilirse; çocuğun uykuya direnme sorunu daha kolay çözüme kavuşturulabilir.

Uykuya direnmenin sebepleri; beslenmeye, güven duygusuna, ailevi sorunlara, çocuğun fiziksel rahatsızlıklarına bağlı olabilir.

Beslenmeye Bağlı Uykuya Direnme

Çocuklar hangi yaşta olursa olsun beslenme ihtiyaçlarını dile getirip söylemeyebilir. Bu durumda uykudan önce ya da gün içinde beslenmesi eksik olan çocuklar uyku vakti geldiğinde açlığın da vermiş olduğu huysuzlukla uykuya direnebilir.

Hatta uyku sürecini sabote etmek için yatağa geçtiğinde yemek istediğini dile getirebilir. Bu sebeple olabilecek uyku direnmelerinin önüne geçmek için çocuğun beslenme planını doğru yapmalı ve eksiksiz uygulamalısınız. Böylece çocuğun beslenmeyi bahane ederek uyku sürecini sabote etmesini engelleyebilirsiniz.

Uyku öncesi yanlış beslenme alışkanlıkları da çocuğun uyku sürecinde bozulmalar olmasına neden olabilir. Çocuğu rahatsız edecek yiyeceklerin uykudan hemen önce yedirilmesi çocuğun rahatsız olmasına ve uykuya giderken, uykuya geçiş yaparken zorlanmasına neden olacaktır.

Fiziksel Rahatsızlıklara Bağlı Uykuya Direnme

Bebeklerde normal günlük düzeninin dışında bir şeyler olması uykuya direnme sorununa yol açabilir.

Küçük bebeklerde diş çıkarma, çeşitli hastalıklar, bebeğin yürümeye başlaması, tuvalet eğitimine başlanmasının vermiş olduğu gerginlik uykuya direnme belirtileri görülmesine neden olabilir. Daha büyük çocuklarda uykuya direnmeye neden olacak fiziksel rahatsızlıkların başında hastalıklar gelmektedir.

Ailevi Sorunlara Bağlı Uykuya Direnme

Bebekler ve çocuklar ev içinde, aile içinde yaşanan sorunlar karşısında farklı tepkiler gösterebilirler. Anlamayacaklarını asla düşünmemek gerekiyor çünkü bebek ne kadar küçük olursa olsun huzursuzluğa bağlı her şeyi hissedebiliyor.

Yaşanan uzun süreli bu sıkıntılar çocuklarda uykuya direnme belirtilerinin görülmesine yol açabilir.

Yanlış Uyku Düzenlemelerine Bağlı Uykuya Direnme

Anne babaların çocuğu belli uyku planı kalıplarına sokmaya çalışması, diğer bebekler gibi deliksiz uyumasını beklemeleri ve buna bağlı yanlış çabaları çocuğun uykudan tamamen soğumasına neden olabilir.

Verilen yanlış uyku eğitimleri, anne babanın uyku sürecindeki sert ve yanlış tutumu çocuğu de aileyi de fazlasıyla yıpratır. Uykunun düzelmesi beklenirken aksine çocukta uykuya direnme, gece sık sık uyanma gibi sorunlar görülebilir.

Çocuğun ihtiyacı olandan fazla uyumasına işaret eden uyku planları da çocuğun uyku vakti geldiğinde uykuya direnmesine neden olacaktır çünkü çocuğun büyük olasılıkla henüz uykusu gelmemiştir.

Uykusu gelmeden yatırılan çocukta uykuya direnme alışkanlık haline geldiğinde artık uykusu gelse de direniş gösterecektir.

Uyumak İstemeyen Çocuğa Nasıl Davranılmalı?

Uyumak istemeyen çocuğa anne ve babanın aynı dengede davranış sergilemesi önemlidir. Anne farklı, baba farklı tavırlar sergilerse çocuk bu açığı kolayca kullanabilir. Davranışlarda kararlı olmak, söylemlerin kısa ve net olması da önemlidir ama uyku konusunda çocuğunuzla açıkça  ve uzun bir konuşmayı da çocuk sakinken yapmayı ihmal etmemelisiniz.

Nasıl davranacağınızın planını yaparak; kısa vadeli ve uzun vadeli davranışlardan oluşan planınızı uygulamaya koyabilirsiniz.

Tehditkar Konuşmalardan Uzak Durun

Uyku konusunda çocuğu korkutmak uykuya direnme sorununu çözmenizi sağlamaz. Aksine çocuk böylece uykudan, yatağından, odasından ve anne, babadan giderek uzaklaşacaktır.

Uyumazsan böyle olur ya da uyuman gerekiyor yoksa sana kızarlar gibi çocuğun paniğe girmesine sebep olacak söylemlerden uzak durmalısınız.

Konuşma biçiminiz daha sakin, ikna edici ve net olmalıdır. Çocuğun yaşı ne olursa olsun; onunla mutlaka konuşmalısınız. Uykunun gerekliliğinden, sorumluluklardan, gününün güzel geçmesi için uyuması gerektiğinden bahsedebilirsiniz.

Yaşça küçük çocuklar konuşmalarla daha kolay ikna olabilirler ama yaşı büyük çocukları ikna etmek biraz zor olacaktır.

İkna Edici Davranışlar Sergileyin

Çocuğun yatağına gitmesi için teşvik edici davranışlarda bulunabilirsiniz. Biz artık uyuyoruz sen de yatıyor musun gibi cümleleri sevecen bir tavırla dile getirmelisiniz. Çocuk sizdeki gerginliği kaç yaşında olursa olsun hissetmemeli.

Dişleri sıkmak, gözlerle çocuğu rahatsız etmek ters tepecek davranışlardır. Gün içinde yatağını ve odasını sevmesi için ona fırsat vermelisiniz. Odasında vakit geçirmesi için fırsatlar yaratmalı; burayı sadece uyku yeri olarak öğrenmesini engellemelisiniz.

Odasında vakit  geçirirken çocuğu sürekli engellememelisiniz. Dağıtma, toparla gibi söylemler sürekli yapıldığında çocuğun odadan soğumasına neden olabilir.

Teşvik Edici Aktiviteler Düzenleyin

Uyku eğitimlerinde çocuğun kendi yatağında uyuması için yapılan teşvik edici aktiviteleri siz çocuğu yatağa götürmeye ikna etmek için uygulayabilirsiniz.

Yatağın yanına asacağınız bir panoya, yapıştırmalar hazırlayarak her sabah bir yapıştırma yapmak çocuğu mutlu edecek küçük bir şeydir. Uyku vakti geldiğinde bu aktiviteyi hatırlatabilirsiniz ki bir süre sonra zaten çocuk bu durumu rutine bağlayarak uykuya direnme davranışına son verebilir.

Uyku Vaktinin Yaklaştığını Hatırlatın

Çocuğun uyku vaktine 30 dakika kala, çocuğa uyarılar yapmak onu psikolojik olarak uykuya hazırlayacaktır. 30 dakika kala ilk uyarınızı yapabilirsiniz ama kesinlikle sevecen bir tavır sergilemelisiniz. Sonrasında 15 dakika kala yavaş yavaş toparlanmasını, hazırlanma vaktinin geldiğini söylemelisiniz.

10 dakika kala diş fırçalama, tuvalet ihtiyacı gibi rutinler için vaktin geldiğini söylemeli ve rutine başlamalısınız. Gece rutini bittikten sonra çocuk doğru odasına gitmeli; tekrar dikkati dağılmamalıdır.

Yaşlara Göre Uykuya Direnme Sorunu ve Çözümleri

Uykuya direnme konusu her yaş grubunda farklı seyredebilmektedir. Bu nedenle soruna farklı çözümler getirmek gerekir. Ancak yaş ne olursa olsun uykuya direnmeyi çözebilmenin en önemli kilit noktası çocuğun uyku saatlerini belirlemektir.

Yanlış ve çocuktan bağımsız oluşturulan uyku planlaması büyük olasılıkla çözüm getirmeyecektir. Uykusu gelmeyen çocuğu yatırmaya çalışmak soruna çözüm getirmeyeceği gibi sorunun daha çok büyümesine neden olabilecektir.

Uyumak istemeyen bebek nasıl uyutulur sorusunun net bir yanıtı yoktur ama bebek uyumak istemiyorsa uğraşınız 30-60 dakikayı geçmemeli. Bu süreden sonraki çabalarınız da muhtemelen boşa olacaktır. Bu süre dolduğunda bebek hala uyumamışsa 1-2 saat sonra tekrar uyutmayı deneyebilirsiniz. Böyle bir sorun yaşıyorsanız; muhtemelen bebeğin uyku saatlerini yanlış hesap ediyorsunuz.

Uyku saatleri hesaplamada internette gördüğünüz verileri temel olarak alabilirsiniz ama unutmamalısınız ki her çocuk kendine özeldir ve zorla bir kalıba koyulamaz.

0-1 Yaş Uykuya Direnme ve Çözümü

0-1 yaş aralığındaki bebekler uykuya direnebilirler ama bunu asla bilinçli yapmazlar. Uykuya direnme sorununun altında aslında bebeğin uykuya dalmayı bilmiyor olması yatmaktadır. Bu nedenle bebeği ayağınızda sallarken göz kapakları kapanıyor gibi olsa da bebek gözlerini ısrarla tekrar açar.

Böyle durumlarda çocuğun beslenmesi, bakımı tam yapılmasına rağmen uykuya direnme devam ediyorsa; bebeğin ayına ve durumuna uygun uyku eğitimi düşünülebilir.

Bu yaş aralığında çocuk henüz yürümeye başlamamış olduğundan kucaklayıp yatağa götürülebileceği düşünülmemelidir. Çocuğu kucağınıza alıp gitmeden önce hadi gel uyku vakti yatmaya gidelim gibi cümlelerle hazırlık yapmanız en doğrusu olacaktır.

1-2 Yaş Uykuya Direnme ve Çözümü

2 yaş uykuya direnmenin zirve yaptığı bir dönemdir. Anne babalar için ciddi yıpratıcı etkileri olan 2 yaş döneminde sıkça duyulan şikayet 2 yaşındaki çocuğum uyumak istemiyor olacaktır.

2 yaş uyku problemini aşmak için çocuğu kandırmak son derece kolaydır. Bu yaşta çocuklar aşırı benci olacaklarından; çoğu zaman ona sadece, ben uyumaya gidiyorum demeniz yeterli olur. 2 yaşındaki çocuk zaten ben de kalıbını çokça kullandığından hevesle uyumak için harekete geçecektir.

Yürüyen çocuklarda zorla kucaklayıp yatağa gitmek kesinlikle önerilmez. Mutlaka çocuğu ikna etmeli ve bu şekilde yatağına gitmelisiniz. 1-2 yaş aralığında beşik kullanımına devam edilmesi önerilir çünkü parmaklıklar olmadığında 2 yaşındaki çocuk yataktan sürekli kalkarak uyku sürecini sabote edebilir.

2 yaş uyku sorununda yatağa gittikten sonra da ciddi bir direnme vardır. Sürekli sohbet etme çabası, su, süt isteme, tuvalet eğitimi tamamlanmışsa sürekli tuvalete gitmek isteme gibi eylemler görülebilir.

Eğer çocuğun tüm ihtiyaçlarının karşılandığından eminseniz; bunların sadece uykuya direnmede son çabalar olduğunu bilmelisiniz. Bu durumda çocukla aşırı iletişim kurmadan, kısa ve net cevaplarla süreci geçirmelisiniz. Yanıt vermemeniz önerilmez çünkü çocuğunuz bu duruma sinirlenebilir ve ağlama krizi gelebilir.

2-3 Yaş Uykuya Direnme ve Çözümleri

Çocuk iki yaşı biraz atlattığında tüm sorunlar büyük olasılıkla kaybolacaktır. Yani 2,5 yaşındaki çocuğun uyku düzeni biraz daha normale dönmüş olabilir.

2-3 yaş aralığında bazı çocukların gündüz uykusu ihtiyacı sona ermiştir. Buna rağmen uyutulan çocuk, gece uykusuna direnme gibi eylemlerde bulunabilir. Bu durumda gündüz uykusu incelemesini iyi yapmalısınız.

Çocuk 3 yaşına geldiğinde uyku sorunları büyük olasılıkla bitmiştir ama bazı çocuklarda aksine bu yaşlarda ciddi uykuya direnme krizleri yaşanır. Özellikle geç saatlere kadar oturmak isteme davranışları başlamıştır.

Çocuğun geç uyuması aileyi ciddi şekilde yıpratır. Öncelikle 3 yaşındaki çocuğun uyku düzeni nasıl olmalı bir bakmalı ve uyku planlamanızı yapmalısınız. Uyku ihtiyacı azalmışsa gündüz uykusu kaldırılmalı ve gece uykusu erkene çekilmelidir.

3 Yaş ve Üzeri Uykuya Direnme ve Çözümleri

Çocuk 3 yaşını atlattığında uykuya direnme sorunu devam ediyorsa aileyi daha zor bir süreç bekliyor demektir. Çünkü bu yaşlardan sonra çocukları konuşarak ikna etmek giderek zorlaşır.

Uykuya direnme sorunu 7-8 yaşlarında kendiliğinden kaybolabilir ama bu süreye gelene kadar düzelme olmuyorsa bir pedagogdan yardım alabilirsiniz. 3 yaş ve üzerindeki çocuklar enerjinin gün içinde aktif olarak harcanması büyük önem taşıyor. 3-6 yaş aralığındaki çocukların uykuya özendirilmesi gerekiyor.

Masal okumak, sevdiği bir oyuncağıyla uyumasına izin vermek, korkusu varsa gece lambası kullanmak çocuğun iyi hissetmesini sağlayacaktır. Uyku saatinin yaklaştığını ufak işaretlerle çocuğa vermek de çözüm olabilir. 10-15 dakika önce televizyonu kapatmak, bazı rutinler hazırlamak yeterli işaret verici davranışlardır.